فكرى و دريافت حالات دگرگون شده اقوام و زمين ، چنان كه در خبرى در وصف اولياء روايت شده است : « ابدانهم فى الارض سائرة و قلوبهم فى الملكوت جائلة » . ( بدن‌هاى اولياء در زندگى و زمين سير كننده است ولى دلهاشان در ملكوت در حال طواف است ) . و بعضى مفهوم اين روايت را به كوشش در عبادتى كه به وسيله آن انسان به ثواب و پاداش مىرسد حمل كرده‌اند و سخن پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله كه فرمود : « سافروا تغنموا » . يعنى سفر كنيد تا غنيمت يابيد و بهره‌مند شويد ، به همين معنى تعبير شده است ( يعنى به معنى كوشش در عبادت ) . تَيْسِير : هم بر دو گونه است : اوّل - حركت با فرمان و اختيار و اراده از سوى سير كننده مثل : ( هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ « 1 » - 22 / يونس ) . دوّم - حركت قهرى با تسخير مثل تسخير كوهها در آيات : ( وَ إِذَا الْجِبالُ سُيِّرَتْ - 3 / تكوير ) و ( سُيِّرَتِ الْجِبالُ - 20 / نباء ) . سِيرَة : حالتى و روشى است كه انسان و ساير جانداران نهادشان و وجودشان بر آن قرار دارد ، خواه غريزى و خواه اكتسابى چنان كه گفته مىشود : فلانى سيره و روشى نيكو و قبيح دارد . و آيه : ( سَنُعِيدُها سِيرَتَهَا الْأُولى - 21 / طه ) يعنى حالتى كه بر آن حالت بوده كه همان چوب بودن آنست ( در بارهء عصاى حضرت موسى عليه السّلام است بعد از اعجازش در

--> ( 1 ) صاحب مجمع البيان در بارهء آيهء فوق كه راغب رحمه اللّه آن را سير و حركت اختيارى و ارادى بشر در زمين به فرمان خداى مىداند ، مىنويسد سير دادن خداوند انسان را در زمين به اينست كه او را توانايى داده و براى حركت و مسافرتش در خشكى و دريا ، ابزار و وسايلى آفريده و آماده نموده است مثل دست آموز شدن حيوانات سوارى و ايجاد قوانينى در ابزارهايى كه از آنها كشتى ساخته مىشود و در جهات مختلف درياها كه وسايل سير و حركت انسانها است . » ( مجمع البيان 5 / 100 ) .